W tym artykule znajdziesz:

  • Różnice w cenie między płytami głównymi – co oznaczają?
  • Rodzaje płyt głównych – formaty
  • Płyta główna, a jej chipset
  • Płyta główna ze zintegrowaną kartą graficzną lub dźwiękową
  • Jaka płyta do podkręcania?
  • Jaka płyta główna do gier?
  • Najciekawsze cechy specjalne płyt głównych
  • Co jeszcze można podłączyć do płyty?

Jaka płyta główna? Jak wybrać?

Potocznie mówi się, że procesor jest mózgiem komputera – w takim wypadku płyta główna jest jak układ nerwowy. Wybór odpowiedniej płyty głównej to ważne zadanie – to od niej zależy chociażby jaki procesor będzie można zamontować w komputerze, jaki typ pamięci RAM będzie można wykorzystać oraz czy da się efektywnie podkręcić CPU lub GPU. W poradniku przedstawiamy wskazówki, które pomogą przy wyborze odpowiedniej płyty głównej.

Różnice w cenie między płytami głównymi – co oznaczają?

Co sprawia, że jedne płyty są droższe od innych? Czy warto dopłacić do lepszej płyty?

W przypadku płyt głównych, na cenę wpływa kilka istotnych czynników. Najważniejszym jest rodzaj chipsetu oraz typ gniazda procesora (ang. socket, podstawka). Chipset wpływa w znacznym stopniu na ogólną wydajność komputera. Jego zadaniem jest organizacja przepływu informacji pomiędzy podłączonymi podzespołami komputera.

Typ gniazda procesora określa natomiast jakie procesory będzie można wykorzystać w komputerze.

Płyta główna do Core i3, płyta główna do i5 czy płyta główna do i7, może mieć takie samo gniazdo, o czym w specyfikacji informuje nas odpowiednie oznaczenie: np.: 1150, 1151, itp.

Należy przy tym pamiętać, że współcześnie nowe generacje procesorów pojawiają się przynajmniej raz w roku, a płyty główne obsługują najczęściej do 2 nowych generacji. Oznacza to, że nowoczesna płyta główna kupiona dzisiaj, prawdopodobnie nie będzie obsługiwała nowych procesorów, które pojawią się za 2-3 lata. W praktyce zatem, jeśli za kilka lat zajdzie konieczność wymiany procesora na nowszy, niewykluczone że razem z nim będzie trzeba wymienić całą płytę.

Na cenę płyt głównych mogą wpływać również takie czynniki jak ilość i rodzaj dostępnych gniazd (PCIe, RAM DDR4) i portów (USB 3.0/3.1/typ C, M.2 dla dysków SSD, Thunderbolt, SATA III/SATA Express), chłodzenie sekcji zasilania, jakość wykorzystanych elementów (rezystorów, kondensatorów, cewek, tranzystorów), czy wydajniejsze układy sieciowe.

Płyta główna Gigabyte Z170-D3H

Płyta może posiadać kartę WiFi, moduł Bluetooth oraz kartę dźwiękową. Wszystko w postaci zintegrowanej z płytą, lub jako karty zewnętrzne dołączone do zestawu. Ponadto droższe płyty są wykonane solidniej i cechują się mniejszą awaryjnością.

Rodzaje płyt głównych – formaty

Płyty główne występują w wielu różnych formatach. Różne wielkości płyt znajdują zastosowanie w różnych typach urządzeń. Popularne formaty współczesnych płyt głównych to:

  • Płyty główne ATX – najpopularniejszy format płyt, spotykany w większości tradycyjnych pecetów. Jeśli masz w domu zwykły komputer, najpewniej posiada on płytę tego typu
  • Płyty główne microATX – dzięki mniejszej długości płyty, można ją wykorzystać zarówno w pececie tradycyjnym, jak i  w pececie z obudową typu micro-ATX, dzięki czemu można zaoszczędzić nieco miejsca
  • Płyty główne Mini-ITX – płyty stosowane głównie w urządzeniach typu STB (set-top box), takich jak dekodery telewizyjne czy odtwarzacze DVD/Blu-Ray
  • Płyty główne Extended ATX, EATX – większe płyty, znajdują zastosowanie w komputerach pełniących rolę serwera, ale mogą również służyć jako bardziej funkcjonalne jednostki dla profesjonalistów czy graczy – posiadają więcej przydatnych gniazd i portów, ale wymagają odpowiednio większej obudowy
  • Płyty główne WTX – płyty większe od EATX, choć o podobnych zastosowaniach – serwery i high-endowe komputery PC. Specjalne wycięcia pozwalają na instalację dodatkowych modułów (kontrolery SCSI, adaptery Super I/O czy dodatkowe karty sieciowe) za pośrednictwem kart Riser Card. Płyta może posiadać do 4 zasilaczy i obsługiwać nawet 10 dysków twardych jednocześnie

Płyta główna, a jej chipset

Chipset płyty głównej jest jedną z jej najistotniejszych cech. To od chipsetu zależy jak wydajny będzie cały komputer. Zamontowanie świetnego CPU/GPU na płycie z kiepskim chipsetem nie pozwoli na wykorzystanie pełnej mocy podzespołów, dlatego tak ważne jest dobranie płyty odpowiednio do potrzeb. Poniżej zestawienie współcześnie najpopularniejszych chipsetów.

Intel (socket LGA 1151):

Modele serii 2xx i 3xx obsługują dodatkowo technologię Intel Optane.

Intel (socket LGA 2066):

  • X299, C422 – najnowsze high-endowe chipsety Intela

AMD (socket AM3+):

  • 990 FX – high-endowy chipset dla graczy
  • 900 FX – wydajny chipset do ogólnych zastosowań
  • 970 – budżetowy chipset do prostych zadań

AMD (sockety FM2 i FM2+):

  • A88X – bardzo wydajny chipset przeznaczony dla graczy
  • A78 – wydajny chipset ogólnego przeznaczenia
  • A68H – budżetowy chipset do prostych zadań
  • A55 – najsłabszy chipset do podstawowych prac

AMD (socket AM4):

  • X370 – high-endowy chipset dla graczy i entuzjastów
  • B350 – chipset o wysokiej wydajności do zastosowań ogólnych
  • A320 – mniejszy chipset do prostszych zadań; brak możliwości overclockingu
  • X300, A/B300 – najniższa półka chipsetów do podstawowych zadań

AMD (socket TR4):

  • X399 – najnowszy, high-endowy chipset AMD

Płyta główna ze zintegrowaną kartą graficzną lub dźwiękową

Na rynku można spotkać wiele modeli płyt głównych. Wśród nich znajdują się płyty ze zintegrowanymi podzespołami – może to być procesor, karta graficzna, karta sieciowa, czy karta dźwiękowa.

Płyta główna ze zintegrowaną kartą graficzną

Podstawowe układy graficzne obecnie montowane są we wnętrzu procesora (CPU). Gdy płyta główna ma złącza wideo na tylnym panelu np. HDMI lub DisplayPort, możesz wykorzystać procesor ze zintegrowaną grafiką. Zintegrowana grafika może z powodzeniem zastąpić zewnętrzny układ graficzny, przede wszystkim w prostych zastosowaniach przy codziennej pracy np.: przeglądanie internetu, redagowanie dokumentów, lub oglądanie filmów.

Zintegrowana karta dźwiękowa

Obecnie każda płyta główna wyposażona jest w podstawową kartę dźwiękową. Złącza na tylnym panelu umożliwią podłączenie głośników w systemie 2.0, 2.1, 4.1, 5.1 lub 7.1.

Porównując modele z podobnego segmentu cenowego, zintegrowane podzespoły będą różnić się pod względem wydajności od rozwiązań dedykowanych. Z tego powodu, jeśli zależy nam na znacznie wyższej jakości lub wydajności, warto szukać płyty głównej umożliwiającej dodatkowe podłączenie zewnętrznych kart, czy układów graficznych, nawet jeśli płyta posiada podzespoły zintegrowane.

W takiej sytuacji obecność zintegrowanych podzespołów może być praktyczna i przydatna – jeśli uszkodzeniu ulegnie dedykowana karta graficzna, komputer wciąż będzie mógł działać korzystając z karty zintegrowanej.

Jaka płyta do podkręcania?

Jaka płyta główna najlepiej sprawdzi się do podkręcania? Na rynku można znaleźć specjalne modele płyt głównych, które w nazwie zawierają litery OC (ang. overclock), oznaczające, że płyta kierowana jest właśnie do osób zamierzających podkręcać zegary CPU lub GPU. Płyty takie często posiadają dodatkowe chłodzenie, czy specjalnie dostosowany BIOS wyposażony w dodatkowe funkcje, ułatwiające cały proces podkręcania. Są również kompatybilne z systemami chłodzenia wodnego.

Istnieje jednak szereg płyt, które sprawdzą się równie dobrze, a nie są oznaczone jako OC. Uniwersalną poradą będzie wybranie modelu spośród płyt opartych o chipset Z170, Z270, Z370 od Intela oraz X370, B350 i X300 od AMD – każda z tych płyt świetnie nada się do podkręcania.

Pamiętaj, że nieprzemyślane podkręcanie procesora, karty graficznej, lub pamięci RAM może prowadzić do trwałego uszkodzenia komputera. Przed przystąpieniem do podkręcania upewnij się, że posiadasz wystarczająco mocny zasilacz oraz wydajny system chłodzenia.

Jaka płyta główna do gier?

Jeśli potrzebujesz płyty głównej do gier, w ofercie każdego z większych producentów znajdziesz coś dla siebie. Płyty do gier z najwyższej półki mogą być wyposażone w technologię CrossFire (AMD) lub SLI (Nvidia) – celem tych technologii jest umożliwienie podłączenia dwóch kart graficznych jednocześnie. W ten sposób można osiągnąć niezrównaną wydajność w grach, które będą działały płynnie nawet w 4K i podczas korzystania z technologii wirtualnej rzeczywistości.

Jeśli nie oczekujesz najwyższej wydajności, równie dobrze sprawdzą się płyty oparte na chipsetach opisanych jako chipsety ogólnego przeznaczenia kilka akapitów wcześniej.

Płyta główna Gigabyte GA-Z270-Gaming K3

Najciekawsze cechy specjalne płyt głównych

Płyta główna może posiadać szereg ciekawych cech, na które warto zwrócić uwagę przy zakupie. Poniżej prezentujemy niektóre z nich.

Płyty główne ASUS:

  • 5X Protection III – większa wytrzymałość płyty, gniazda odporne na ścieranie
  • CrashFree BIOS – możliwość przywrócenia uszkodzonych danych BIOSu z nośnika USB
  • UEFI BIOS – UEFI to nowy rodzaj BIOSu, charakteryzujący się przede wszystkim znacznie czytelniejszym interfejsem, umożliwiający chociażby automatyczną aktualizację BIOSu przez internet
  • ESD Guards – ochrona przeciwprzepięciowa chroniąca komputer przed anomaliami elektrycznymi
  • GameFirst III – narzędzie optymalizacji sieci, poprawiające stabilność połączenia
  • Sonic Radar II – narzędzie pozwalające na identyfikację kierunku, z którego dochodzi dźwięk; przydatne szczególnie w grach FPS do określania kierunku strzałów czy wybuchów
  • 5-Way Optimization – narzędzie zmieniające jednym kliknięciem szereg parametrów komputera, dopasowując zużycie mocy do zapotrzebowania

Zobacz płyty główne ASUS >

Płyty główne Gigabyte:

  • Ultra Durable – komponenty płyty wykonane z wytrzymałych materiałów są trwalsze i mają dłuższą żywotność
  • UEFI DualBIOS – UEFI to bardziej przyjazna wersja BIOSu. Płyty główne z DualBIOS posiadają zapasowy czip, pozwalający na odzyskanie BIOSu w razie jego awarii
  • Cloud Station – zestaw narzędzi ułatwiający bezprzewodową komunikację między komputerem, a innymi urządzeniami
  • Easy Tune – autorskie oprogramowanie dedykowane podkręcaniu komponentów komputera
  • OC Buttons – fizyczne przyciski przeznaczone do łatwego podkręcania procesora
  • AMP-UP – możliwość wymiany wzmacniacza słuchawkowego

Zobacz płyty główne Gigabyte >

Płyty główne MSI:

  • DDR4 Boost – technologia zwiększająca wydajność pamięci RAM typu DDR4
  • Military Class 5 – wytrzymałe komponenty testowane zgodnie z wojskowymi normami
  • Guard Pro – technologia zapewniająca lepszą ochronę i wydajność energetyczną
  • GAMING Hotkey – uruchamianie ulubionych gier jednym przyciskiem
  • Audio Boost 3 – generowanie dźwięku o jakości studyjnej
  • Killer Networking – technologia optymalizująca połączenie sieciowe, w efekcie redukująca czasy opóźnień

Zobacz płyty główne MSI >

Co jeszcze można podłączyć do płyty?

Przy zakupie płyty głównej zwróć uwagę na ilość i rodzaj gniazd i portów. Do najważniejszych z nich można zaliczyć:

Porty USB (w tym 3.1 i typu C) – umożliwiają podłączenie wielu różnych akcesoriów: od myszek i klawiatur, przez głośniki, dyski, kamery i drukarki, a na takich gadżetach jak wiatraki i lampki kończąc. O rodzajach złącz USB przeczytasz w poradniku Przegląd USB – rodzaj i zastosowanie złączy

PCIe x16 – umożliwia podłączenie zewnętrznej, dedykowanej karty graficznej

PCIe x1, PCIe x4 – umożliwiają podłączenie dodatkowego kontrolera SATA, czy karty sieciowej lub karty dźwiękowej

Gniazda M.2 – umożliwiają podłączenie dysku SSD, gniazdo M.2 zapewnia dyskom SSD większe szybkości niż przy wykorzystaniu SATA

Wyjścia i wejścia audio – pozwalają na podłączenie mikrofonu i głośników

Gniazdo LAN – umożliwia podłączenie wtyczki RJ45

HDMI, DVI, DisplayPort – pozwalają na korzystanie z dodatkowych ekranów

Gniazda RAM DDR4 – pozwalają na podłączenie kości pamięci RAM typu DDR4

Thunderbolt – port pozwalający na błyskawiczną wymianę danych z urządzeniami zewnętrznymi

Płyty główne, które polecamy w sklepie:

Płyty główne pod procesor Intel Płyty główne pod procesor AMD